پزشکی
بهترین درمان کبد چرب چیست؟
![](https://lifeyar.ir/wp-content/uploads/2023/10/بهترین-درمان-کبد-چرب.jpeg)
فهرست محتوا
بهترین درمان کبد چرب چیست؟
درمان کبد چرب (Fatty Liver) بستگی به علت و شدت بیماری دارد. اگر دچار کبد چرب ناشی از عوامل مانند چاقی، بیماریهای متابولیک، یا مصرف مفرط الکل هستید، میتوانید با اعمال تغییرات در سبک زندگی و رژیم غذایی خود بهبود یابید. این تغییرات میتوانند شامل موارد زیر باشند:
۱. کاهش وزن: اگر چاق هستید، کاهش وزن با افت وزن تدریجی تا به میزان سالم و مناسب میتواند به بهبود کبد چرب کمک کند.
۲. مصرف الکل: در صورت مصرف الکل، قطع آن یا کاهش مصرف به حداقل میتواند کبد را تسکین دهد.
۳. رژیم غذایی: مصرف مواد غذایی سالم و کم چربی بهبود تابع کبد را تسهیل میکند. مصرف میوهها، سبزیجات، غلات کامل، ماهی، مرغ و محصولات لبنی کم چربی مفید است.
۴. ورزش: فعالیت بدنی منظم میتواند به افزایش حساسیت به انسولین و بهبود متابولیسم کمک کند.
۵. داروها: در مواردی که نیاز به درمان دارویی دارید، پزشک شما ممکن است داروهای خاصی را تجویز کند.
اهمیت رعایت مشورات پزشک خود و پیگیری منظم ویزیتهای پزشکی نمیتواند نادیده گرفته شود. اگر شما یا کسی که میشناسید از کبد چرب رنج میبرید، بهترین راه ابتکاری این است که با یک پزشک متخصص گوارش مشورت کرده و برنامه درمانی مناسب برای شما تعیین کنید.
تست کبد چرب در خانه
تشخیص کبد چرب و تعیین شدت آن نیاز به تستها و ارزیابیهای پزشکی دارد. تشخیص نهایی و تعیین درجه شدت کبد چرب توسط یک پزشک انجام میشود و نمیتوان آن را به صورت خانگی انجام داد. اما برخی از تستها و نشانگرهایی وجود دارد که ممکن است در خانه مورد استفاده قرار گیرند تا شما و پزشک بتوانید به مشکل کبد چرب بیشتر آگاه شوید. این تستها شامل موارد زیر میشوند:
۱. تستهای خونی: اندازهگیری میزان انزیمها و مارکرهای کبدی در خون میتواند به تشخیص کبد چرب کمک کند. این تستها شامل ALT (آلانین آمینوترانسفراز) و AST (آسپارتات آمینوترانسفراز) میشوند.
۲. تستهای تصویری: سونوگرافی (سونار) ممکن است در تصویربرداری از کبد و ارزیابی سطح چربی در کبد مفید باشد. این تست توسط پزشک در کلینیک یا بیمارستان انجام میشود.
۳. اندازهگیری شاخص کبد چرب: شاخصهایی مانند شاخص انسولین مقاومتی (HOMA-IR) ممکن است نشاندهنده میزان مقاومت به انسولین و احتمال توسعه کبد چرب باشد. این شاخصها توسط پزشک اندازهگیری میشوند.
مهم است تا هرگز به تشخیص نهایی خودتان برسید و در صورت داشتن علائم نگرانکننده یا سوالات در مورد کبد چرب، با پزشک خود مشورت کنید. وی میتواند تشخیص دقیقتری از وضعیت شما بدهد و در صورت لزوم تشخیص دادهشده را مورد درمان قرار دهد.
برای کبد چرب چی بخوریم
برای کبد چرب، مهم است رژیم غذایی سالم و منظمی را رعایت کنید. تغذیه مناسب میتواند به بهبود وضعیت کبد چرب کمک کند. در ادامه مواردی را که میتوانید به رژیم غذایی خود اضافه کنید و مواردی که باید اجتناب کنید را بررسی میکنیم:
مواردی که باید مصرف کنید:
۱. میوهها و سبزیجات: مصرف میوهها و سبزیجات غنی از فیبر، ویتامینها و مواد آنتیاکسیدانی بسیار مفید است. انتخاب میوهها و سبزیجات رنگارنگ برای تنوع مواد مغذی توصیه میشود.
۲. غلات کامل: غلات کامل مانند جو، برنج قهوهای و نان کامل حاوی فیبر هستند و میتوانند به کنترل میزان قند خون کمک کنند.
۳. ماهی: ماهی حاوی اسیدهای چرب امگا-۳ است که به سلامتی قلب و کبد کمک میکنند. میتوانید ماهیهای چرب مانند ماهی سالمون، ماهی ماکرل، و میگو را به رژیم خود اضافه کنید.
۴. میوه خشک و مغزها: میوههای خشک مانند بادام، گردو، و پسته به عنوان میانوعدههای سالم میتوانند مصرف شوند.
۵. آب: مصرف آب به مقدار کافی مهم است برای رطوبت دادن به بدن و پشتیبانی از کبد در پالایش مواد مخرب.
مواردی که باید اجتناب کنید:
۱. الکل: مصرف الکل باید به حداقل مختصری کاهش یابد یا بهترین حالت ممکن، قطع شود.
۲. مواد غذایی پر چربی: اجتناب از مواد غذایی پر چربی، مانند فستفود، خوراکیهای نفتی، و محصولات پخته شده در روغن چربی.
۳. قند و شکرهای اضافی: تا حد امکان از مصرف قند و شکرهای اضافی مانند نوشابههای گازدار و شیرینیها خودداری کنید.
۴. میزان نمک: مصرف نمک به حداقل برسانید، زیرا میتواند به افزایش فشار خون و سایر مشکلات مرتبط با کبد کمک کند.
تغذیه مناسب و تغییر در سبک زندگی میتواند به کنترل کبد چرب کمک کند. مهمترین نکته این است که با پزشک خود مشورت کنید و راهنماییهای او را دنبال کنید، زیرا نیازهای شخصی و وضعیت کبدی هر فرد ممکن است متفاوت باشد.
ناشتا برای کبد چرب چی بخوریم
ناشتا یک وعده غذایی مهم در روز است و انتخاب درست آن میتواند به کاهش چربی کبد کمک کند. برای ناشتا برای کبد چرب، به موارد زیر توجه داشته باشید:
۱. میوهها: میوههایی مانند سیب، توت فرنگی، تمشک و نارنج مناسب برای ناشتا هستند. این میوهها غنی از فیبر و ویتامینها هستند و میتوانند به کاهش چربی کبد کمک کنند.
۲. مواد پروتئینی: مصرف مواد پروتئینی نیز مهم است. میتوانید از ماهی چرب مانند ماهی سالمون یا ماهی ماکرل، تخم مرغ، یا مغزهای آجیل مثل بادام و گردو به عنوان منابع پروتئینی در ناشتا استفاده کنید.
۳. سبزیجات: سبزیجاتی مانند اسفناج، کرفس و سبزی آبی نیز میتوانند به کاهش چربی کبد کمک کنند. آنها حاوی فیبر و مواد آنتیاکسیدانی هستند که سلامت کبد را تقویت میکنند.
۴. آب: مصرف آب به مقدار کافی مهم است برای رطوبت دادن به بدن و پشتیبانی از کبد در پالایش مواد مخرب.
۵. قهوه: مصرف معتدل قهوه ممکن است به بهبود عملکرد کبد و کاهش چربی کبد کمک کند.
به عنوان مثال، یک ناشتای سالم ممکن است شامل یک سفره کوچک از میوهها، مواد پروتئینی، سبزیجات و یک فنجان قهوه باشد. همچنین، توجه به این نکته مهم است که تعداد و مقدار وعدههای ناشتا ممکن است بسته به نیازهای شخصی و توصیههای پزشکی متغیر باشد. همچنین، پیشنهاد میشود که از مواد غذایی پر چربی، قند و نمک اضافی در ناشتا اجتناب کنید.
قبل از ایجاد تغییرات در رژیم غذایی خود برای کبد چرب، مشورت با پزشک یا تغذیهشناس متخصص را در نظر بگیرید، به وی اعلام کنید که چه تغییراتی را میخواهید در رژیم غذاییتان اعمال کنید، زیرا ممکن است نیاز به تنظیمات خاصی داشته باشید. همچنین، همچانان به یک رژیم غذایی سالم و تغذیهای منظم پایبند باشید تا کبد به خوبی کار کند.
میوه های مضر برای کبد چرب
برخی از میوهها و مواد غذایی ممکن است برای افرادی که مشکل کبد چرب دارند یا به دلیل عوامل دیگر در خطر این مشکل هستند، مضر باشند. این میوهها معمولاً با افزایش میزان قند و مواد شکری در خون مرتبط هستند و میتوانند به تشدید کبد چرب و مشکلات مرتبط با آن منجر شوند. برخی از میوههایی که به افراد با کبد چرب توصیه نمیشوند، عبارتند از:
۱. موز: موز حاوی مقدار زیادی قند و کربوهیدرات است و مصرف اغلب آن ممکن است به افزایش میزان قند خون و تاثیر مخرب بر کبد چرب منتهی شود.
۲. انگور: انگور نیز غنی از قند و شکرهاست و مصرف زیاد آن میتواند به افزایش میزان قند خون کمک کند.
۳. هلو و آلبالو: این میوهها نیز حاوی قند و مواد شکری معتدلی هستند که ممکن است برای افراد با کبد چرب مضر باشند.
۴. انبه: انبه حاوی قند و کربوهیدرات است و مصرف زیاد آن میتواند به افزایش میزان قند خون منتهی شود.
۵. انجیر: انجیر نیز به عنوان یک میوه با قند متوسط شناخته میشود و مصرف اغلب آن ممکن است به افزایش میزان قند خون کمک کند.
برای افرادی که مشکل کبد چرب دارند یا در خطر آن هستند، مهم است تا مصرف میوهها را با دقت کنترل کرده و مقدار مصرف قند و کربوهیدرات را مدیریت کنند. همچنین، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه میتواند به انتخاب مناسب میوهها و رژیم غذایی مناسب کمک کند.
درمان فوری کبد چرب
کبد چرب معمولاً به صورت تدریجی تشدید میشود و نیاز به درمان فوری ندارد. اما اگر شما یا کسی که میشناسید دچار علائم جدی کبد چرب شدهاید، مانند درد شدید در ناحیه کبدی، تغییر رنگ چشم و پوست به زردی (جائوندیس)، علائم بیماری کبدی حاد یا دستگاه گوارشی خونریزی، باید به صورت فوری به پزشک مراجعه کنید یا به بیمارستان بروید. این علائم ممکن است نشاندهنده مشکلات جدی کبدی باشند و نیاز به اورژانس داشته باشد.
در اغلب موارد، کبد چرب مدیریت و درمان متناسب با علل و شدت بیماری نیاز دارد. درمان معمولاً شامل:
۱. تغییر در رژیم غذایی: تغذیه مناسب و کاهش مصرف چربی و قند اضافی میتواند به کنترل کبد چرب کمک کند.
۲. کاهش وزن: اگر چاق هستید، کاهش وزن به تدریج تا به حد سالم و مناسب میتواند به بهبود کبد چرب کمک کند.
۳. قطع مصرف الکل: اگر الکل مصرف میکنید، قطع آن یا کاهش مصرف به حداقل میتواند کبد را تسکین دهد.
۴. ممکن است پزشک شما داروهایی برای مدیریت عوارض یا علائم مرتبط با کبد چرب تجویز کند.
در هر صورت، بهترین راهنمایی و درمان برای کبد چرب، مشورت با پزشک متخصص گوارش و دنبال کردن راهنماییهای او است. پزشک شما میتواند بر اساس وضعیت شما برنامه درمانی مناسب را تعیین کند.
درمان کبد چرب در مردان، درمان کبد چرب در زنان
به طور کلی درمان کبد چرب در زنان همانند درمان کبد چرب در مردان است و تفاوتی ندارد. درمان کبد چرب در مردان نیازمند مدیریت تغییرات در سبک زندگی و رژیم غذایی است. در ادامه تعدادی از روشها و تغییراتی که میتوانند به درمان کبد چرب در مردان کمک کنند، آورده شده است:
۱. کاهش وزن: اگر چاق هستید، کاهش وزن با تغییرات در رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی میتواند بهبود کبد چرب را تسریع کند. حتی از کاهش حداقل ۵-۱۰٪ از وزن بدن شما میتواند تأثیرگذار باشد.
۲. تغذیه سالم: رژیم غذایی با مصرف مواد غذایی کم چربی، قند و نمک میتواند به کاهش چربی کبد کمک کند. مصرف میوهها، سبزیجات، ماهی چرب مانند سالمون و ماکرل، غلات کامل، و پروتئینهای کم چربی مانند مرغ و ماهی نیز توصیه میشود.
۳. ورزش: فعالیت بدنی منظم میتواند به کاهش چربی کبد کمک کند. تمرینهای هوازی مانند پیادهروی، دوچرخهسواری و شنا مناسب هستند. هدف شما باید حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت ورزشی روزانه باشد.
۴. کاهش مصرف الکل: مصرف الکل باید به حداقل کم شود یا بهترین حالت ممکن، قطع شود. الکل میتواند به تجمع چربی در کبد منجر شود و وضعیت را تشدید کند.
۵. مدیریت بیماریهای مزمن: اگر دچار بیماریهایی مانند دیابت یا فشار خون بالا هستید، مدیریت این بیماریها اهمیت دارد زیرا ممکن است به بهبود کبد چرب کمک کند.
۶. داروهای تجویز شده: در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهای خاصی را تجویز کند تا به کاهش چربی کبد کمک کنند. این داروها را با دقت و بر اساس توصیه پزشک مصرف کنید.
۷. پیگیری منظم پزشکی: مراجعات منظم به پزشک و انجام تستهای مرتبط با کبد میتواند به مشکلات زودیتر شناسایی و مدیریت شوند.
در نهایت، همیشه با پزشک خود مشورت کنید تا بهترین راه حلهای درمانی برای شما تعیین شود. کبد چرب میتواند به مشکلات جدی کبدی منجر شود، بنابراین مدیریت درست و به موقع آن اهمیت دارد.
بهترین عرقیات برای پاکسازی کبد
برای پاکسازی کبد و حفظ سلامتی آن، ممکن است عرقیات و گیاهانی به عنوان تکمیلی به رژیم غذایی اضافه شوند. این گیاهان ممکن است به بهبود عملکرد کبد و کاهش التهابها کمک کنند. هنوز تحقیقات بیشتری برای اثبات اثرات دقیق این گیاهان بر کبد نیاز است، اما میتوانید به عنوان تکمیلی در رژیم خود از آنها استفاده کنید. برخی از گیاهانی که به عنوان عرقیات برای پاکسازی کبد معروف هستند، عبارتند از:
۱. شاهتره (ماریان تیستل): شاهتره به عنوان یکی از گیاهان پرکاربرد در پاکسازی کبد شناخته میشود. عرق شاهتره میتواند به تقویت و تجدید سلامت کبد کمک کند. همچنین میتواند به کاهش التهاب کبدی و حفظ سلامتی آن کمک کند.
۲. زنجبیل: زنجبیل دارای ویژگیهای ضد التهابی و آنتیاکسیدانی است و میتواند به پاکسازی کبد و افزایش عملکرد آن کمک کند. میتوانید زنجبیل تازه یا عرقی از آن به رژیم خود اضافه کنید.
۳. شیرین بیان: شیرین بیان دارای خواص ضدالتهابی و ضد اکسیدانی است و میتواند به بهبود عملکرد کبد کمک کند.
۴. چای گل مریم (چای بختیاری): چای گل مریم دارای خواص ضدالتهابی و ضد التهابی است و میتواند به کاهش التهابهای کبدی کمک کند.
۵. دارچین: دارچین به عنوان یک ماده ضد التهابی و آنتیاکسیدانی شناخته میشود و ممکن است به تقویت کبد و مقابله با التهابهای کبدی کمک کند.
قبل از شروع هر نوع تکمیل کننده غذایی یا عرقیات برای پاکسازی کبد، مهم است با پزشک خود مشورت کنید، به وی اعلام کنید که چه مکملهایی میخواهید مصرف کنید، زیرا ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند یا برای شما مناسب نباشند. همچنین، پیشنهاد میشود که همچنان به یک رژیم غذایی سالم و تغذیهای منظم پایبند باشید تا کبد شما به خوبی کار کند.
قاتل کبد چرب
کبد چرب معمولاً در مراحل ابتدایی خود خود برای کلیه افراد قاتل نیست، اما اگر نادرست مدیریت نشود یا به شدت نادرست مدیریت شود، ممکن است منجر به مشکلات جدی کبدی شود. این مشکلات ممکن است شامل نارسایی کبدی، سیروز کبدی، سرطان کبدی و مشکلات متابولیکی مرتبط باشند.
مشکلات جدی کبدی، به عنوان مثال سیروز کبدی و سرطان کبدی، ممکن است به شدت خطرناک باشند و منجر به مشکلات حاد بهداشتی و حتی مرگ شود. بنابراین، کبد چرب نباید بیتوجهی شود و نیاز به مدیریت و درمان دارد.
برای جلوگیری از تبدیل شدن کبد چرب به یک مشکل جدی، مهم است به موارد زیر توجه داشته باشید:
۱. مدیریت و کاهش وزن: اگر چاق هستید، کاهش وزن با تغییر در رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی میتواند بهبود کبد چرب را تسریع کند.
۲. مصرف متعدد الکل: مصرف الکل باید به حداقل کم شود یا بهترین حالت ممکن، قطع شود.
۳. تغذیه سالم: رژیم غذایی با مصرف مواد غذایی کم چربی، قند و نمک میتواند به بهبود وضعیت کبد کمک کند.
۴. پیگیری منظم پزشکی: مراجعات منظم به پزشک و انجام تستهای مرتبط با کبد میتواند به مشکلات زودیتر شناسایی و مدیریت شوند.
تشخیص و مدیریت به موقع کبد چرب میتواند از وقوع مشکلات جدی کبدی جلوگیری کند. مهمترین نکته این است که با پزشک خود مشورت کرده و توصیهها و درمانهای او را دنبال کنید.
کبد چرب را سه سوته درمان کنید
کبد چرب یک مشکل کبدی است که نیازمند تغییرات در سبک زندگی و رژیم غذایی است. درمان کبد چرب به سه سوته شامل تغییرات در رژیم غذایی، تغییرات در سبک زندگی و در صورت لزوم درمان دارویی میشود. در ادامه سه سوته برای درمان کبد چرب ذکر شدهاند:
۱. تغییرات در رژیم غذایی:
– مصرف میوهها و سبزیجات به میزان کافی: میوهها و سبزیجات غنی از فیبر و ویتامینها هستند و میتوانند به کاهش چربی کبد کمک کنند.
– محدود کردن مصرف مواد غذایی پر چربی و شکر: مصرف غذاهای پر چربی و با مقادیر زیاد قند ممکن است کبد را بیشتر بار بگذارد. بنابراین، میبایست از مواد غذایی پر چربی، شیرینیها، نوشابهها و غذاهای پرقند اجتناب کنید.
– مصرف مواد غذایی کامل و فیبری: مصرف غلات کامل، ماهی، مرغ، لبنیات کم چربی و میوهها با فیبر میتواند به کاهش چربی کبد کمک کند.
۲. تغییرات در سبک زندگی:
– ورزش: فعالیت بدنی منظم میتواند به کاهش چربی کبد کمک کند. حداقل ۳۰ دقیقه ورزش روزانه میتواند تأثیرگذار باشد.
– کاهش وزن: اگر چاق هستید، کاهش وزن به حداقل میتواند به بهبود کبد چرب کمک کند.
– قطع مصرف الکل: مصرف الکل باید در بهترین حالت ممکن، قطع شود.
۳. درمان دارویی (در صورت لزوم):
– در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهای خاصی را تجویز کند تا به کاهش چربی کبد کمک کند.
به عنوان سوته نهایی، همیشه بهترین راهنمایی و درمان را از پزشک خود دریافت کنید. وی میتواند بر اساس وضعیت خودتان تغییرات مورد نیاز در رژیم و سبک زندگی را تعیین کند و در صورت لزوم، داروهای مناسب را تجویز کند. به همین دلیل، پیگیری منظم ویزیتها و مشورت با پزشک به مهمیت ویژه اشاره دارد.
درمان کبد چرب با طب سنتی
در طب سنتی، تعدادی از گیاهان دارویی و روشهای طب سنتی برای درمان کبد چرب مورد استفاده قرار میگیرند. با این حال، باید توجه داشت که مطالب زیر تنها به عنوان اطلاعات کلی ارائه شده و نباید به عنوان جایگزین مشورهای پزشکی در نظر گرفته شوند. همواره مشوره و نظر پزشک خود را در نظر بگیرید.
۱. شاهتره: شاهتره (ماریان تیستل) یکی از گیاهان دارویی معروف در طب سنتی برای کبد است. عرق شاهتره میتواند به تقویت و تجدید سلامت کبد کمک کند.
۲. گیاهان دیگر: برخی گیاهان دارویی مانند زردچوبه، شیرین بیان، دارچین و گل گاوزبان نیز به عنوان مواد دارویی برای کمک به کبد چرب و بهبود عملکرد کبد مورد استفاده قرار میگیرند.
۳. دیتوکسیفیکیشن: در طب سنتی، دیتوکسیفیکیشن (پاکسازی) کبد با استفاده از روشهایی مانند فرهنگ درمانی یا درمانهای زیستی مورد توجه قرار میگیرد. این روشها ادعا میکنند که به افزایش فرآیندهای تصفیه کبد کمک میکنند.
۴. تغذیه: تغذیه مناسب با مصرف مواد غذایی کم چربی، قند و نمک میتواند به کاهش چربی کبد و بهبود وضعیت کبد کمک کند. طب سنتی ممکن است توصیههای تغذیهای خاصی برای کبد چرب داشته باشد.
۵. تجویز داروهای گیاهی: در برخی موارد، پزشکان طب سنتی ممکن است داروهای گیاهی را برای بهبود عملکرد کبد یا کاهش چربی کبد تجویز کنند.
مهمترین نکته این است که هرگز تغییرات یا درمانهای جدید را بدون مشوره پزشک خود اجرا نکنید. آنها میتوانند به شما راهنمایی دقیقتری بر اساس وضعیت کبدی شما ارائه دهند. همچنین، از تغییرات در رژیم غذایی و درمانهای گیاهی به عنوان تکمیلی به درمانهای پزشکی ارائه شده به شما استفاده کنید.
دمنوش برای کبد چرب
دمنوشهای گیاهی ممکن است به بهبود کبد چرب کمک کنند. در اینجا چند گیاه دارویی و ترکیبهایی آورده شدهاند که به عنوان دمنوش مفید برای کبد چرب شناخته میشوند:
۱. چای زردچوبه: زردچوبه دارای خواص ضدالتهابی و ضد آنتیاکسیدانی است و مصرف چای زردچوبه میتواند به تقویت کبد و کاهش التهابهای آن کمک کند.
۲. چای شیرین بیان: شیرین بیان نیز دارای خواص ضدالتهابی و ضد آنتیاکسیدانی است و ممکن است به بهبود عملکرد کبد کمک کند.
۳. چای دارچین: دارچین دارای ویژگیهای ضد التهابی و آنتیاکسیدانی است و میتواند به تقویت کبد و کاهش التهابهای آن کمک کند.
۴. چای زنجبیل: زنجبیل دارای خواص ضد التهابی و آنتیاکسیدانی است و میتواند به بهبود عملکرد کبد کمک کند.
۵. چای شاهتره: شاهتره (ماریان تیستل) به عنوان یکی از گیاهان معروف برای پاکسازی کبد شناخته میشود. عرق شاهتره میتواند به تقویت و تجدید سلامت کبد کمک کند.
برای تهیه دمنوش از هر یک از این گیاهان، میتوانید یک قاشق چایخوری از گیاه مورد نظر خود را در فنجان آب جوشاندهشده بگذارید و بگذارید حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بخوابد. سپس آن را صاف کرده و بنوشید. پیشنهاد میشود که قبل از شروع مصرف هر نوع دمنوش یا مکمل غذایی، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید، به وی اعلام کنید که چه مکملهایی میخواهید مصرف کنید، زیرا ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند یا برای شما مناسب نباشند. همچنین، از تغییرات در رژیم غذایی و درمانهای گیاهی به عنوان تکمیلی به درمانهای پزشکی ارائه شده به شما استفاده کنید.
پزشکی
شپش بدن (Body lice)
![](https://lifeyar.ir/wp-content/uploads/2024/02/شپش-بدن.jpg)
فهرست محتوا
خلاصه
شپش بدن چیست؟ شپش بدن (Body lice) یک حشره کوچک به اندازه یک دانه کنجد است. شپشهای بدن در لباسها و ملافههای شما زندگی میکنند و چندین بار در روز برای تغذیه از خون به پوست شما میروند. شایعترین محلهای گزش در اطراف گردن، شانهها، زیر بغل، کمر و کشاله ران است – مکانهایی که درزهای لباس بیشتر با پوست تماس میگیرد.
شپش های بدن بیشتر در شرایط زندگی شلوغ و غیربهداشتی مانند کمپ های پناهندگان و پناهگاه های افراد بی خانمان دیده می شود. آنها همچنین می توانند از تماس با لباس های فرد آلوده سرایت کنند. نیش شپش بدن می تواند انواع خاصی از بیماری ها را گسترش دهد و حتی می تواند باعث اپیدمی شود.
لباسها و ملافههایی که آلوده به شپشهای بدن هستند باید در آب داغ و صابون شسته شوند و با هوای گرم با ماشین خشک شوند.
علائم شپش بدن
گزش شپش بدن می تواند باعث خارش شدید شود و ممکن است در محل آثار گزش، متوجه مناطق کوچکی از خون و پوسته پوست خود شوید.
اگر رعایت بهداشت آلودگی را از بین نمی برد یا اگر دچار عفونت پوستی در اثر خاراندن محل گزش شدید، به پزشک خود مراجعه کنید.
دلایل بروز شپش بدن
شپش بدن شبیه شپش سر است اما عادات متفاوتی دارد. در حالی که شپش سر در موهای شما زندگی می کند و از پوست سر شما تغذیه می کند، شپش بدن معمولا در لباس ها و ملافه های شما زندگی می کند. آنها چندین بار در روز به پوست شما سفر می کنند تا از خون تغذیه کنند.
درزهای لباس شما رایج ترین مکان برای تخم گذاری شپش های بدن است. در صورت تماس نزدیک با فردی که دارای شپش بدن یا با لباس یا ملافه آلوده به شپش بدن است، می توانید به شپش بدن مبتلا شوید.
عوامل خطر
افرادی که در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به شپش هستند، معمولاً در شرایط شلوغ و ناپاک زندگی می کنند. آنها عبارتند از:
* پناهندگان جنگی
* مردم بی خانمان
* مردمی که در اثر بلایای طبیعی آواره شده اند
سگ ها، گربه ها و سایر حیوانات خانگی شپش بدن را پخش نمی کنند.
عوارض شپش بدن
آلودگی به شپش های بدن معمولاً حداقل مشکلاتی را ایجاد می کند. با این حال، آلودگی به شپش بدن گاهی منجر به عوارضی مانند:
* عفونت های ثانویه. هنگامی که شپش بدن برای تغذیه از خون شما خراشیده و حفاری می کند، ممکن است پوست شما را تحریک کند. اگر برای تسکین خارش خراش دهید، این نیز می تواند پوست شما را تحریک کند. اگر پوست شما به دلیل این تحریکات خام شود، ممکن است عفونت های دیگری ایجاد شود.
* تغییرات پوستی. اگر برای مدت طولانی با شپش بدن آلوده شده اید، ممکن است تغییرات پوستی مانند ضخیم شدن و تغییر رنگ – به ویژه در اطراف کمر، کشاله ران یا بالای ران خود را تجربه کنید.
* گسترش بیماری. شپش های بدن می توانند ناقل برخی از بیماری های باکتریایی مانند تیفوس، تب عود کننده یا تب سنگر باشند.
پیشگیری از شپش بدن
برای جلوگیری از هجوم شپش بدن، از تماس فیزیکی نزدیک یا به اشتراک گذاشتن رختخواب یا لباس با هرکسی که آلوده شده است خودداری کنید. حمام کردن منظم و تعویض لباس تمیز حداقل یک بار در هفته نیز ممکن است به جلوگیری و کنترل گسترش شپش بدن کمک کند.
تشخیص شپش بدن
شما یا پزشکتان معمولاً میتوانید از طریق معاینه بصری بدن و لباسهایتان، آلودگی به شپش بدن را تأیید کنید. وجود تخم و شپش متحرک آلودگی را تایید می کند.
درمان شپش
شپش بدن در درجه اول با شستن کامل خود و هرگونه اقلام آلوده با آب گرم و صابون و خشک کردن لباس و ملافه در خشک کن ماشینی با استفاده از چرخه گرم درمان می شود. خشکشویی و اتو کردن لباس هایی که قابل شستشو نیستند نیز موثر است.
اگر این اقدامات جواب نداد، می توانید از لوسیون یا شامپوی بدون نسخه استفاده کنید که دارای ۱٪ پرمترین (Nix) یا پیرترین است. اگر باز هم جواب نداد، پزشک میتواند لوسیون نسخهای تهیه کند. محصولات شپش کش می توانند برای انسان سمی باشند، بنابراین دستورالعمل ها را به دقت دنبال کنید.
خودمراقبتی
معمولاً میتوانید با تمیز کردن خود و هر وسیله شخصی که ممکن است آلوده باشد، از شر شپش خلاص شوید. ملافهها، لباسها و حولههای آلوده را با آب گرم و صابون – حداقل ۵۴ درجه سانتیگراد- بشویید و حداقل ۲۰ دقیقه روی حرارت بالا خشک کنید.
لباس هایی که شسته نمی شوند می توانند خشک شوند و اتو شوند.
اقلامی که قابل شستشو یا خشک کردن نیستند باید در یک کیسه پلاستیکی بسته شوند و به مدت دو هفته در یک منطقه گرم نگهداری شوند. تشک ها، کاناپه ها و سایر وسایل روکش شده باید به صورت گرم اتو شوند یا با محصولات شپش کش اسپری شوند تا تخم ها از درزها پاک شوند. از قرار گرفتن در معرض اقلام آلوده باید به مدت دو هفته اجتناب شود.
آماده شدن برای قرار ملاقات با پزشک
اگر نمی توانید به تنهایی از شر شپش های بدن خلاص شوید، ممکن است لازم باشد با پزشک خانواده خود صحبت کنید.
آنچه شما می توانید انجام دهید
قبل از قرار ملاقات، ممکن است بخواهید پاسخ سوالات زیر را بنویسید:
* فکر می کنید چند وقت است که شپش بدن دارید؟
* علائم شما چیست؟
* چگونه به شپش بدن آلوده شدید؟
* آیا از زمانی که متوجه شپش بدن شده اید با دیگران در تماس بوده اید؟ چه درمان هایی را امتحان کرده اید؟
* آیا بیماری های مزمنی دارید؟
* چه داروها و مکمل هایی مصرف می کنید؟
از پزشک خود چه انتظاری داشته باشید
در طول معاینه جسمی، پزشک پوست شما و درزهای لباس شما را معاینه می کند.
لایف یار (Lifeyar)، یار زندگی شما
پزشکی
ادرار خونی یا هماچوری؛ از تشخیص تا درمان
![](https://lifeyar.ir/wp-content/uploads/2024/01/ادرار-خونی-یا-هماچوری-scaled.jpg)
فهرست محتوا
خلاصه
ادرار خونی یا هماچوری چیست؟ دیدن ادرار خونی (blood in urine) میتواند ترسناک باشد که هماچوری (hematuria) نیز نامیده میشود. در بسیاری از موارد، علت بی ضرر است. اما وجود خون در ادرار نیز میتواند نشانه یک بیماری جدی باشد.
اگر بتوانید خون را ببینید، هماچوری ناخالص (هماچوری گروس) نامیده میشود. خونی که با چشم غیر مسلح دیده نمیشود، هماچوری میکروسکوپی نامیده میشود. این مقدار آنقدر ناچیز است که وقتی آزمایشگاه ادرار را آزمایش میکند فقط زیر میکروسکوپ قابل مشاهده است. در هر صورت، مهم است که دلیل خونریزی را کشف کنید.
درمان بستگی به علت دارد.
علائم ادرار خونی
خون در ادرار ممکن است صورتی، قرمز یا کولا به نظر برسد. گلبولهای قرمز باعث تغییر رنگ ادرار میشوند. فقط مقدار کمی خون لازم است تا ادرار قرمز شود.
خونریزی اغلب دردناک نیست. اما اگر لختههای خون از طریق ادرار دفع شوند، ممکن است آسیب برسانند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
هر زمان که ادرار به نظر میرسد ممکن است خون در آن وجود داشته باشد، به یک پزشک مراجعه کنید.
ادرار قرمز همیشه توسط گلبولهای قرمز ایجاد نمیشود. برخی از داروها میتوانند باعث قرمز شدن ادرار شوند، مانند دارویی به نام فنازوپیریدین که علائم مجاری ادراری را کاهش میدهد. برخی غذاها نیز میتوانند ادرار را قرمز کنند، از جمله چغندر و ریواس.
تشخیص اینکه آیا تغییر رنگ ادرار ناشی از خون است یا خیر میتواند سخت باشد. به همین دلیل است که همیشه بهتر است معاینه شوید.
دلایل ادرار خونی
بیماری ادرار خونی یا هماچوری زمانی اتفاق میافتد که کلیهها یا سایر قسمتهای دستگاه ادراری اجازه میدهند سلولهای خونی به داخل ادرار نشت کنند. مشکلات مختلف میتواند باعث این نشت شود، از جمله:
* عفونتهای دستگاه ادراری (UTIs). اینها زمانی اتفاق میافتند که باکتری وارد لولهای میشود که از طریق آن ادرار از بدن خارج میشود که مجرای ادرار نام دارد. سپس باکتریها در مثانه تکثیر میشوند. UTI میتواند باعث خونریزی شود که ادرار را قرمز، صورتی یا قهوه ای میکند. با عفونت ادراری، ممکن است میل شدیدی برای ادرار کردن داشته باشید که برای مدت طولانی ادامه دارد. ممکن است هنگام ادرار کردن دچار درد و سوزش شوید. ممکن است ادرار شما نیز بوی بسیار قوی داشته باشد.
* عفونت کلیه. این نوع عفونت ادراری نیز پیلونفریت نامیده میشود. زمانی که باکتریها از جریان خون وارد کلیهها میشوند، عفونتهای کلیه ممکن است اتفاق بیفتد. عفونتها همچنین میتوانند زمانی اتفاق بیفتند که باکتریها از یک جفت لوله که کلیهها را به مثانه متصل میکنند، به نام حالب، به کلیهها منتقل میشوند. عفونتهای کلیه میتوانند همان علائم مرتبط با ادرار را ایجاد کنند که سایر عفونتهای ادراری میتوانند ایجاد کنند. اما احتمال ایجاد تب و درد در ناحیه پشت، پهلو یا کشاله ران بیشتر است.
* سنگ مثانه یا کلیه. مواد معدنی موجود در ادرار میتوانند کریستالهایی را روی دیواره کلیهها یا مثانه تشکیل دهند. با گذشت زمان، کریستالها میتوانند به سنگهای کوچک و سخت تبدیل شوند.
سنگها اغلب بدون درد هستند. اما اگر باعث انسداد شوند یا از طریق ادرار از بدن خارج شوند، میتوانند صدمات زیادی داشته باشند. سنگ مثانه یا کلیه میتواند باعث خون در ادرار شود که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است و همچنین خونریزی که فقط در آزمایشگاه قابل مشاهده است.
* پروستات بزرگشده. غده پروستات درست زیر مثانه است و قسمت بالایی مجرای ادرار را احاطه کرده است. اغلب در سنین میانسالی بزرگتر میشود. سپس به مجرای ادرار فشار وارد میکند و تا حدی جریان ادرار را مسدود میکند. با بزرگ شدن پروستات، ممکن است در ادرار کردن، نیاز فوری یا دائمی به ادرار کردن، یا وجود خون در ادرار مشکل داشته باشید. عفونت پروستات که پروستاتیت نامیده میشود، میتواند علائم مشابهی ایجاد کند.
* بیماری کلیوی. وجود خون در ادرار که فقط در آزمایشگاه قابل مشاهده است، یکی از علائم شایع بیماری کلیوی به نام گلومرولونفریت است. با این بیماری، فیلترهای ریز در کلیهها که مواد زائد را از خون خارج میکنند، ملتهب میشوند.
* گلومرولونفریت. این وضعیت ممکن است بخشی از یک بیماری باشد که کل بدن را تحت تاثیر قرار میدهد، مانند دیابت. یا ممکن است به خودی خود اتفاق بیفتد.
* سرطان. وجود خون در ادرار که با چشم غیر مسلح قابل مشاهده است ممکن است نشانه سرطان پیشرفته کلیه، مثانه یا پروستات باشد. این سرطانها ممکن است زودتر علائمی را ایجاد نکنند، زمانی که درمانها میتوانند بهتر عمل کنند.
* بیماریهای ارثی. یک بیماری ژنتیکی که بر گلبولهای قرمز اثر میگذارد، به نام کم خونی داسی شکل، میتواند باعث ایجاد ادرار خونی شود. سلولهای خونی میتوانند قابل مشاهده یا بسیار کوچک باشند. وضعیتی که به رگهای خونی ریز در کلیهها آسیب میزند، به نام سندرم آلپورت، همچنین میتواند باعث ادرار خونی شود.
* آسیب کلیه. ضربه یا آسیبهای دیگر به کلیهها در اثر تصادف یا ورزشهای تماسی میتواند باعث ظاهر شدن ادرار خونی شود.
* داروها. داروی ضد سرطان سیکلوفسفامید (سیتوکسان) و آنتی بیوتیک پنی سیلین با خون در ادرار مرتبط هستند. داروهایی که از لخته شدن خون جلوگیری میکنند نیز به خون در ادرار متصل میشوند. این داروها شامل داروهایی است که از چسبیدن سلولهای خونی به نام پلاکتها جلوگیری میکند، مانند مسکن آسپرین. داروهایی که خون را رقیق میکنند، مانند هپارین، نیز ممکن است علت باشد.
* ورزش سخت. ادرار خونی ممکن است پس از انجام ورزشهای تماسی مانند فوتبال ایجاد شود. ممکن است با آسیب مثانه ناشی از ضربه خوردن مرتبط باشد. خون در ادرار همچنین میتواند در ورزشهای طولانی مدت مانند دوی ماراتن اتفاق بیفتد، اما دلیل آن کمتر مشخص است. ممکن است با آسیب مثانه یا دلایل دیگری که آسیبی به همراه ندارد مرتبط باشد. وقتی ورزش سخت باعث خون در ادرار میشود، ممکن است در عرض یک هفته خود به خود از بین برود.
اگر بعد از ورزش خون در ادرار خود مشاهده کردید، تصور نکنید که از ورزش است. به پزشک مراجعه کنید.
اغلب علت هماچوری ناشناخته است.
عوامل خطر
تقریباً هر کسی میتواند گلبولهای قرمز در ادرار داشته باشد. این شامل کودکان و نوجوانان میشود. برخی از مواردی که میتواند خطر ادرار خونی را افزایش دهد عبارتند از:
* سن. مردان میانسال و مسن ممکن است به دلیل بزرگ شدن غده پروستات به هماچوری مبتلا شوند. خطر برخی از سرطانها که میتوانند باعث خون در ادرار شوند نیز ممکن است پس از ۵۰ سالگی افزایش یابد.
* عفونت مجاری ادراری. این یکی از مهمترین علل خونی است که در ادرار کودکان دیده میشود.
* سابقه خانوادگی. اگر یک یا چند نفر از اعضای خانواده بیماری کلیوی داشته باشند، احتمال وجود خون در ادرار ممکن است افزایش یابد.
* داروهای خاص. برخی از مسکنها، رقیق کنندههای خون و آنتی بیوتیک ها میتوانند خطر خون در ادرار را افزایش دهند.
* ورزش سخت. “هماچوری دونده ماراتن” یکی از نام مستعار هماچوری است. ورزشهای تماسی نیز میتواند خطر را افزایش دهد.
تشخیص ادرار خونی
این آزمایشات و معاینات نقش کلیدی در یافتن علت وجود خون در ادرار دارند:
* معاینه بدنی. این معتیه شامل صحبت با یک پزشک در مورد سابقه سلامتی شما میشود.
* آزمایشات ادرار. از اینها میتوان برای تشخیص وجود خون در ادرار استفاده کرد. آنها همچنین میتوانند هفتهها یا ماهها بعد استفاده شوند تا ببینند آیا ادرار هنوز خون دارد یا خیر. آزمایش ادرار همچنین میتواند عفونت دستگاه ادراری یا مواد معدنی که باعث سنگ کلیه میشوند را بررسی کند.
* تستهای تصویربرداری. برای یافتن علت ادرار خونی اغلب به آزمایش تصویربرداری نیاز است. ممکن است به سی تی اسکن یا ام آر آی یا معاینه اولتراسوند نیاز داشته باشید.
* سیستوسکوپی. یک پزشک یک لوله باریک مجهز به یک دوربین کوچک را به مثان
ه شما میزند تا علائم بیماری را بررسی کند.
گاهی اوقات علت ادرار خونی را نمیتوان یافت. در این صورت، ممکن است به آزمایشهای پیگیری منظم نیاز داشته باشید، عمدتاً اگر عوامل خطر سرطان مثانه را داشته باشید. این عوامل خطر شامل سیگار کشیدن، پرتودرمانی لگن یا قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی است.
درمان ادرار خونی
درمان هماچوری به یافتن علت آن بستگی دارد. درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
* مصرف داروهای آنتی بیوتیک برای از بین بردن عفونت ادراری.
* آزمایش یک داروی تجویزی برای کوچک کردن بزرگی پروستات.
* داشتن درمانی که از امواج صوتی برای شکستن سنگهای مثانه یا کلیه استفاده میکند.
در برخی موارد، نیازی به درمان نیست.
اگر تحت درمان قرار گرفتید، پس از آن به پزشک خود مراجعه کنید تا مطمئن شوید که خون بیشتری در ادرار شما وجود ندارد.
آماده شدن برای قرار ملاقات با پزشک
میتوانید با ویزیت توسط یک پزشک عمومی درمان خود شروع کنید. یا ممکن است به یک دکتر متخصص در اختلالات دستگاه ادراری ارجاع داده شوید که متخصص اورولوژیست نامیده میشود.
در اینجا اطلاعاتی وجود دارد که به شما کمک میکند تا برای قرار ملاقات خود آماده شوید.
آنچه شما میتوانید انجام دهید
فهرستی از موارد زیر تهیه کنید
* علائم شما هر گونه علائمی را درج کنید، حتی علائمی که به نظر میرسد به دلیل معاینه شما مرتبط نباشد. توجه داشته باشید که چه زمانی علائم شما شروع شد.
* اطلاعات کلیدی پزشکی این شامل سایر شرایطی است که شما تحت درمان هستید. توجه داشته باشید که آیا بیماریهای مثانه یا کلیه در خانواده شما نیز وجود دارد یا خیر.
* تمام داروها، ویتامینها یا سایر مکملهایی که مصرف میکنید. دوزهای هر کدام را در نظر بگیرید.
* سوالاتی که باید از پزشک خود بپرسید.
برخی از سوالاتی که باید در مورد خون در ادرار پرسید عبارتند از:
* چه چیزی ممکن است باعث علائم من شود؟
* به چه آزمایشاتی نیاز دارم؟
* این وضعیت چقدر ممکن است ادامه یابد؟
* گزینههای درمانی من چیست؟
* من بیماریهای دیگری هم دارم. چگونه میتوانم آنها را با هم مدیریت کنم؟
* آیا بروشور یا مواد چاپی دیگری وجود دارد که بتوانم داشته باشم؟ مطالعه چه وب سایتهایی را پیشنهاد میکنید؟
هر سوال دیگری هم که به ذهن شما میرسد اما در فهرست بالا قرار ندارد را از دکتر بپرسید.
از پزشک خود چه انتظاری داشته باشید
پزشک شما احتمالاً از شما سؤالاتی میپرسد، مانند:
* آیا هنگام ادرار کردن درد دارید؟
* آیا فقط گاهی یا همیشه خون در ادرار خود میبینید؟
* چه زمانی در ادرار خود خون میبینید – وقتی شروع به ادرار میکنید، در انتهای جریان ادرار یا در تمام مدت ادرار کردن؟
* آیا هنگام ادرار کردن، لختههای خون نیز دفع میشود؟ چه اندازه و چه شکلی هستند؟
* آیا سیگار میکشید؟
* آیا در حین کار در معرض مواد شیمیایی هستید؟ چه نوعهایی؟
* آیا پرتودرمانی داشته اید؟
لایف یار (Lifeyar)، یار زندگی شما
پزشکی
مجرای اشک مسدود شده؛ از تشخیص تا درمان
![](https://lifeyar.ir/wp-content/uploads/2024/01/مجرای-اشک-مسدود-شده.jpg)
فهرست محتوا
خلاصه
مجرای اشک مسدود شده چیست؟ هنگامی که شما دچار مجرای اشک مسدود شده (blocked tear duct) هستید، اشک شما نمیتواند به طور طبیعی تخلیه شود و باعث میشود که چشمی پر آب و سوزش داشته باشید. این وضعیت به دلیل انسداد جزئی یا کامل در سیستم تخلیه اشک ایجاد میشود.
غدد اشک آور و مجاری اشک
غدد اشکی که در بالای هر کره چشم قرار دارند، به نام غدد اشکی، به طور مداوم مایع اشکی را تامین میکنند که هر بار که پلکهای خود را پلک میزنید، از سطح چشم پاک میشود. مایع اضافی از طریق مجاری اشکی به داخل بینی تخلیه میشود.
مسدود شدن مجرای اشک در نوزادان شایع است. این وضعیت معمولاً بدون هیچ درمانی در سال اول زندگی بهبود مییابد. در بزرگسالان مسدود شدن مجرای اشک ممکن است به دلیل آسیب، عفونت یا به ندرت تومور باشد.
مسدود شدن مجرای اشک تقریباً همیشه قابل اصلاح است. درمان بستگی به علت انسداد و سن فرد مبتلا دارد.
علائم مجرای اشک مسدود شده
علائم مجرای اشک مسدود شده عبارتند از:
* پارگی بیش از حد
* قرمزی قسمت سفید چشم
* عفونت یا التهاب مکرر چشم، معروف به چشم صورتی
* تورم دردناک در نزدیکی گوشه داخلی چشم
* پوسته شدن پلکها
* ترشحات مخاطی یا چرک از پلکها و سطح چشم
* تاری دید
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
اگر به مدت چند روز به طور مداوم اشک میریزید یا اگر چشم شما مکرراً یا به طور مداوم عفونت میکند، به پزشک خود مراجعه کنید. مسدود شدن مجرای اشک ممکن است در اثر فشار تومور بر روی سیستم تخلیه اشک ایجاد شود. شناسایی زودهنگام تومور میتواند گزینههای درمانی بیشتری به شما بدهد.
دلایل مجرای اشک مسدود شده
انسداد مجاری اشکی ممکن است در هر سنی از تولد تا بزرگسالی اتفاق بیفتد. علل عبارتند از:
* انسداد مادرزادی. بسیاری از نوزادان با مجرای اشک بسته به دنیا میآیند. سیستم تخلیه اشک ممکن است به طور کامل توسعه نیافته یا ممکن است یک ناهنجاری مجرای وجود داشته باشد. اغلب یک غشای بافت نازک روی دهانه ای باقی میماند که به داخل بینی تخلیه میشود که به آن مجرای اشکی بینی میگویند.
* تغییرات مرتبط با سن. با افزایش سن، منافذ کوچکی که اشکها را تخلیه میکنند، به نام پونکتا، باریکتر میشوند و باعث انسداد میشوند.
* عفونت یا التهاب. عفونت یا التهاب طولانی مدت چشمها، سیستم تخلیه اشک یا بینی میتواند باعث مسدود شدن مجاری اشک شود.
* جراحت یا تروما. آسیب به صورت شما میتواند باعث آسیب استخوان یا زخم در نزدیکی سیستم زهکشی شود و بر جریان معمولی اشک از طریق مجاری تأثیر بگذارد. حتی ذرات کوچک کثیفی یا سلولهای شل پوستی که در مجرای مجرای آن قرار گرفتهاند میتوانند باعث انسداد شوند.
* تومور. تومور در بینی یا هر جایی در امتداد سیستم تخلیه اشک میتواند باعث انسداد شود.
قطره چشم به ندرت، استفاده طولانی مدت از برخی داروها، مانند قطرههای چشمی که برای درمان گلوکوم استفاده میشود، میتواند باعث مسدود شدن مجرای اشک شود.
* درمانهای مربوط به سرطان. مسدود شدن مجرای اشکی یکی از عوارض جانبی احتمالی داروهای شیمی درمانی و پرتودرمانی برای سرطان است.
نحوه عملکرد سیستم تخلیه اشک
غدد اشکی بیشتر اشک شما را تولید میکنند. این غدد در داخل پلکهای فوقانی بالای هر چشم قرار دارند. به طور معمول، اشک از غدد اشکی روی سطح چشم شما جاری میشود. اشکها در گوشههای داخلی پلکهای بالا و پایین به منافذی به نام پونکتا تخلیه میشوند.
پونکتاها به کانالهای کوچکی به نام کانالیکولی منتهی میشوند. Canaliculi اشک را به یک کیسه به مخزنی در کنار بینی به نام کیسه اشکی منتقل میکند. از آنجا اشک از مجرای نازکریمال عبور میکند و به داخل بینی شما تخلیه میشود. پس از ورود به بینی، اشک دوباره جذب میشود.
انسداد میتواند در هر نقطه ای از سیستم تخلیه اشک، از نقطه نقطه تا بینی شما رخ دهد. هنگامی که این اتفاق میافتد، اشکهای شما به درستی تخلیه نمیشوند و باعث آبریزش چشم میشوند و خطر عفونت و التهاب چشم را افزایش میدهند.
عوامل خطر
برخی عوامل خطر ابتلا مجرای اشک مسدود شده را افزایش میدهند:
* سن. افراد مسن به دلیل تغییرات مرتبط با افزایش سن در معرض افزایش خطر ابتلا به انسداد مجاری اشکی هستند.
* التهاب مزمن چشم. اگر چشمان شما به طور مداوم تحریک، قرمز و ملتهب است، در معرض خطر بیشتری برای ایجاد مجرای اشک مسدود شده هستید.
* جراحی قبلی. جراحی قبلی چشم، پلک، بینی یا سینوس ممکن است باعث ایجاد مقداری اسکار در سیستم مجرای شود که احتمالاً بعداً منجر به مسدود شدن مجرای اشک میشود.
* گلوکوم. داروهای ضد گلوکوم اغلب به صورت موضعی روی چشم استفاده میشود. اگر از این یا سایر داروهای موضعی چشم استفاده کرده اید، در معرض خطر بیشتری برای ایجاد مجرای اشک انسداد هستید.
* درمان سرطان قبلی. اگر برای درمان سرطان پرتودرمانی یا شیمی درمانی انجام داده اید، به خصوص اگر پرتوها روی صورت یا سر شما متمرکز شده باشد، در معرض خطر بیشتری برای ایجاد مجرای اشکی مسدود شده هستید.
عوارض مجرای اشک مسدود شده
از آنجایی که اشکهای شما آنطور که باید تخلیه نمیشوند، اشکهایی که در سیستم زهکشی باقی میمانند راکد میشوند. این باعث رشد باکتریها، ویروسها و قارچها میشود که میتواند منجر به عفونت و التهاب مکرر چشم شود.
هر بخشی از سیستم تخلیه اشک، از جمله غشای شفاف روی سطح چشم شما به نام ملتحمه، ممکن است به دلیل مسدود شدن مجرای اشک عفونی یا ملتهب شود.
پیشگیری از مجرای اشک مسدود شده
برای کاهش خطر ابتلا به انسداد مجرای اشکی در سنین بالاتر، درمان فوری التهاب یا عفونت چشم را دریافت کنید. برای جلوگیری از عفونت چشم در وهله اول این نکات را دنبال کنید:
* دستهای خود را به طور کامل و مرتب بشویید.
* سعی کنید چشمهای خود را مالش ندهید.
* مدام خط چشم و ریمل خود را تعویض کنید. هرگز این لوازم آرایش را با دیگران به اشتراک نگذارید.
* اگر از لنزهای تماسی استفاده میکنید، آنها را طبق توصیههای ارائه شده توسط سازنده و متخصص مراقبت از چشم خود تمیز نگه دارید.
تشخیص
برای تشخیص مجرای اشک مسدود شده در شما، پزشک با شما در مورد علائم شما صحبت میکند، چشمان شما را معاینه میکند و چند آزمایش انجام میدهد. پزشک شما همچنین داخل بینی شما را بررسی میکند تا مشخص کند که آیا اختلالات ساختاری مجاری بینی شما باعث انسداد شده است یا خیر. اگر ارائه دهنده شما مشکوک به مسدود شدن مجرای اشک باشد، ممکن است آزمایشهای دیگری را برای یافتن محل انسداد انجام دهید.
آزمایشهایی که برای تشخیص انسداد مجرای اشکی استفاده میشوند عبارتند از:
* تست تخلیه اشک. این آزمایش سرعت تخلیه اشکهای شما را اندازه گیری میکند. یک قطره از رنگ مخصوص روی سطح هر چشم قرار میگیرد. اگر بعد از پنج دقیقه بیشتر رنگ هنوز روی سطح چشم شما باشد، ممکن است مجرای اشک مسدود شده داشته باشید.
* شستشو و کاوشگری. پزشک شما ممکن است یک محلول نمکی را از طریق سیستم تخلیه اشک شما بشویید تا میزان تخلیه آن را بررسی کند. یا ممکن است یک ابزار باریک از طریق سوراخهای زهکشی کوچک گوشه درب به نام پونکتا وارد شود تا انسداد را بررسی کند. در برخی موارد این کاوش ممکن است حتی مشکل را برطرف کند.
* آزمایشهای تصویربرداری چشم. برای این روشها، یک رنگ کنتراست از سوراخ گوشه پلک شما از طریق سیستم تخلیه اشک شما عبور داده میشود. سپس از اشعه ایکس، توموگرافی کامپیوتری (CT) یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) برای یافتن محل و علت انسداد استفاده میشود.
درمان مجرای اشک مسدود شده
درمان شما بستگی به این دارد که چه چیزی باعث مسدود شدن مجرای اشکی شده است. ممکن است برای اصلاح مشکل به بیش از یک روش نیاز داشته باشید. اگر تومور باعث مسدود شدن مجرای اشکی شما شده باشد، درمان بر روی علت تومور متمرکز خواهد شد. ممکن است جراحی برای برداشتن تومور انجام شود، یا پزشک شما ممکن است استفاده از درمانهای دیگر را برای کوچک کردن آن توصیه کند.
* داروها. برای مبارزه با عفونت اگر پزشک شما مشکوک به وجود عفونت باشد، ممکن است قطره یا قرصهای آنتی بیوتیکی برای چشم تجویز شود.
* مراقب باشید و صبر کنید یا ماساژ دهید. نوزادانی که با مجرای اشکی مسدود شده متولد میشوند، اغلب بدون هیچ درمانی بهتر میشوند. این میتواند با بلوغ سیستم زهکشی در چند ماه اول زندگی اتفاق بیفتد. اغلب یک غشای بافت نازک روی دهانه ای باقی میماند که به داخل بینی تخلیه میشود که به آن مجرای اشکی بینی میگویند. اگر مجرای اشک مسدود شده کودک شما بهبود نیابد، پزشک ممکن است یک تکنیک ماساژ ویژه را برای کمک به باز کردن غشاء به شما آموزش دهد.
* اگر آسیبی به صورت شما وارد شده است که باعث انسداد مجاری اشکی شده است، ممکن است ارائه دهنده شما به شما پیشنهاد دهد که چند ماه منتظر بمانید تا ببیند آیا با بهبودی آسیب، وضعیت بهبود مییابد یا خیر. با کاهش تورم، مجاری اشک شما ممکن است خود به خود باز شوند.
* اتساع، پروب و گرگرفتگی. برای نوزادان، این روش تحت بیهوشی عمومی انجام میشود. پزشک دهانههای پونکتال را با ابزار اتساع ویژه بزرگ میکند. سپس یک کاوشگر نازک از طریق سوراخ و به سیستم تخلیه اشک وارد میشود.
* برای بزرگسالانی که سوراخهای تا حدی باریک شدهاند، ممکن است پزشک با یک پروب کوچک، آن را گشاد کرده و سپس مجرای اشکی را شستشو دهد. به این میگویند آبیاری. آبیاری یک روش سرپایی ساده است که اغلب حداقل تسکین موقتی را فراهم میکند.
* استنت گذاری یا لوله گذاری این روش معمولاً با استفاده از بیهوشی عمومی انجام میشود. یک لوله نازک، ساخته شده از سیلیکون یا پلی اورتان، از طریق یک یا هر دو نقطه در گوشه پلک شما رد میشود. سپس این لولهها از طریق سیستم تخلیه اشک به بینی شما میگذرد. یک حلقه کوچک از لوله در گوشه چشم شما قابل مشاهده خواهد بود، و لولهها معمولاً برای حدود سه ماه قبل از برداشتن باقی میمانند. عوارض احتمالی شامل التهاب ناشی از وجود لوله است.
* اتساع کاتتر بالونی. اگر درمانهای دیگر مؤثر نبوده یا انسداد عود کرده است، ممکن است از این روش استفاده شود. این معمولاً برای نوزادان و کودکان نوپا موثر است و همچنین ممکن است در بزرگسالان با انسداد نسبی استفاده شود. ابتدا یک بیهوشی عمومی تحویل داده میشود. سپس ارائه دهنده لوله ای به نام کاتتر را از طریق انسداد مجرای اشکی در بینی میگذراند. این لوله یک بالون تخلیه شده را روی نوک نگه میدارد. سپس بالون چند بار باد و تخلیه میشود تا انسداد باز شود.
عمل جراحی
جراحی که معمولاً برای درمان مجاری اشکی مسدود شده استفاده میشود داکریوسیستورینوستومی (dacryocystorhinostomy) نامیده میشود. این روش مسیری را باز میکند تا اشک دوباره از بینی شما خارج شود. به شما یک بیهوشی عمومی یا یک بی حسی موضعی در صورتی که به صورت سرپایی انجام شود، داده میشود.
مراحل این روش بسته به محل دقیق و میزان انسداد شما و همچنین تجربه و ترجیحات جراح شما متفاوت است.
* خارجی. با داکریوسیستورینوستومی خارجی، جراح شما برشی را در کناره بینی، نزدیک کیسه اشکی ایجاد میکند. پس از اتصال کیسه اشکی به حفره بینی و قرار دادن استنت در مجرای جدید، جراح برش پوست را با چند بخیه میبندد.
* آندوسکوپی یا اندونازال. با این روش، جراح شما از یک دوربین میکروسکوپی و سایر ابزارهای ریز استفاده میکند که از طریق دهانه بینی به سیستم مجرای شما وارد میشود. این روش نیازی به برش ندارد بنابراین هیچ جای زخمی باقی نمیگذارد. اما میزان موفقیت به اندازه روش خارجی بالا نیست.
پس از جراحی، از اسپری ضد احتقان بینی و قطرههای چشمی برای جلوگیری از عفونت و کاهش التهاب استفاده خواهید کرد. پس از ۶ تا ۱۲ هفته، برای برداشتن هر گونه استنتی که برای باز نگه داشتن کانال جدید در طول فرآیند بهبودی استفاده میشود، به مطب ارائه دهنده خود باز خواهید گشت.
آماده شدن برای قرار ملاقات با پزشک
میتوانید با مراجعه به ارائه دهنده مراقبتهای بهداشتی اولیه خود شروع کنید. پس از آن ممکن است به پزشک متخصص در درمان اختلالات چشمی به نام چشم پزشک ارجاع داده شوید. در برخی موارد، چشم پزشک ممکن است شما را به فردی ارجاع دهد که در جراحی پلاستیک چشم تخصص دارد.
در اینجا اطلاعاتی وجود دارد که به شما کمک میکند تا برای قرار ملاقات خود آماده شوید.
آنچه شما میتوانید انجام دهید
قبل از قرار ملاقات خود فهرستی از موارد زیر تهیه کنید:
* علائمی که داشته اید، از جمله علائمی که ممکن است به دلیل تعیین وقت ملاقات نامرتبط به نظر برسد.
* تمام داروها، ویتامینها و مکملهایی که مصرف میکنید، از جمله دوزهای مصرفی.
* هر قطره چشمی که مصرف کرده اید.
* سوالاتی که باید از پزشک خود بپرسید.
برای یک مجرای اشکی مسدود شده، برخی از سوالات اساسی که باید بپرسید عبارتند از:
* محتملترین علت علائم من چیست؟
* آیا دلایل احتمالی دیگری وجود دارد؟
* آیا به هیچ آزمایشی نیاز دارم؟
* وضعیت من چقدر طول خواهد کشید؟
* چه درمانهایی در دسترس است و کدام را توصیه میکنید؟
* چه عوارض جانبی میتوانم از درمان انتظار داشته باشم؟
* آیا این وضعیت به اختلال پزشکی دیگری مرتبط است؟
* اگر کاری برای اصلاح این مشکل انجام ندهم، چه خطراتی برای بینایی من دارد؟
* آیا بروشور یا مطالب چاپی دیگری دارید که بتوانم با خودم ببرم؟ مطالعه چه وب سایتهایی را پیشنهاد میکنید؟
از پزشک خود چه انتظاری داشته باشید
پزشک شما احتمالاً تعدادی سؤال از شما میپرسد، مانند:
* علائم شما از چه زمانی شروع شد؟
* آیا علائم خود را همیشه تجربه میکنید یا میآیند و میروند؟
* آیا چیزی علائم شما را تسکین میدهد؟
* آیا برای این مشکل از قطره چشمی استفاده کرده اید؟
* آیا قبلاً چشم یا پلک خود را جراحی کرده اید؟
* آیا ضربه به صورت، جراحات، پرتودرمانی یا جراحی داشته اید؟
* آیا تا به حال به بیماریهای عصبی صورت مانند فلج بل مبتلا شده اید؟
* آیا مشکلات پزشکی مانند دیابت یا اختلالات پوستی طولانی مدت مانند درماتیت آتوپیک دارید؟
* آیا تا به حال به اختلال تیروئید مبتلا شده اید؟
* آیا از لنزهای تماسی استفاده میکنید؟ آیا در گذشته از آنها استفاده کرده اید؟